Kennismaken
Kun je iets over jezelf vertellen?
Mijn naam is Dirk, 26 jaar oud, geboren en getogen in Den Haag. Ik studeer Bos- en Natuurbeheer. Hiervoor probeerde ik Bedrijfskunde te studeren, maar dat lukte niet. Na wat werken, rondkijken en stilzitten begreep ik dat ik graag buiten bezig ben, met een fascinatie voor natuur. Tuinman was wel lekker buiten werken, maar ik werd toch snel weer onrustig. Met Bos- en Natuurbeheer ben ik een stapje dichterbij gekomen. Maar natuur uit een boek leren kennen, is eigenlijk flauwekul.
Hoe ben je bij Tjeko terechtgekomen?
Via de studie wordt het verplicht gesteld een stage te lopen. Ik heb een keuze gemaakt in de richting van tropische bosbouw, omdat ik dan mee kon met een reis naar Suriname en zo ook mooi stage kon lopen in het buitenland. Plannen is niet mijn sterkste kant, dus toen de tijd begon te dringen, vond ik Stichting Tjeko op de SharePoint-site van school, en vijf minuten later had ik Ferdi aan de telefoon. Ik was gelijk enthousiast.
Wat trok je in eerste instantie aan in het idee om in een food forest te werken?
Agroforestry is een van de onderwerpen en vakken die je volgt als je tropische bosbouw doet. Een food forest is daar een voorbeeld van. Mijn ambitie om voedsel te verbouwen en te boeren werd de laatste vier jaar steeds duidelijker. Agroforestry vind ik een mooie manier van boeren; het is eigenlijk eeuwenoud, maar heeft nu een nieuwe naam gekregen.
Ook snakten mijn handen en mijn hoofd ernaar om weer “lekker bezig te zijn”. Buiten tuinieren, boeren, of hoe je het wilt noemen, is waar ik veel rust vind.
Had je al ervaring met tuinieren, landbouw of duurzaamheid voordat je hier kwam?
Ik ben na wat probeersels op een gegeven moment terechtgekomen bij een community die zoveel mogelijk zelf probeerde te verbouwen. Hier ben ik voor het eerst echt in aanraking gekomen met landbouw. Toen ik terugkwam in Den Haag, ben ik aan de slag gegaan bij een hoveniersbedrijf en daarna besloot ik de studie Bos- en Natuurbeheer te beginnen.
Werk en ervaringen tot nu toe
Wat doe je op een gemiddelde dag in het food forest?
De werkzaamheden kunnen best verschillen. We hebben heel wat stekken gemaakt en zaden geplant in de nursery. Het is zaak om deze water te geven wanneer nodig en dus in de gaten te houden, te herplanten als iets alle zaadjes heeft opgegeten en onkruid te verwijderen waar het in de weg staat.
Op dit moment zijn paprika’s geplant in de nursery, maar ook direct in de rijen van het agroforestry-systeem. Dit is op verschillende manieren gegaan; dit wil ik zo goed mogelijk bijhouden en vastleggen om verschil aan te kunnen tonen. Verder is snoeien belangrijk in het systeem hier. Het doel is om genoeg organisch materiaal te laten groeien, en dan te snoeien om de bodem te voeden.
Wat is tot nu toe het leukste of meest interessante dat je hebt geleerd over hoe zo’n voedselbos werkt?
Het leukste vind ik onkruid. Moeder aarde houdt niet van blote aarde, dus zijn er heel veel soorten die razendsnel en zonder erom te vragen, gratis je bodem willen bedekken. Mensen hebben aan sommige van deze planten een hekel. Ik vind dat heel grappig en soms frustrerend.
Ik heb veel over natuur en agroforestry geleerd uit een boek. Nu ik hier in Uganda ben en zelf bezig ben, zie ik dingen ter plekke gebeuren. Dingen vallen op hun plek, maar er ontstaan juist ook meer vragen. Ik leer hier veel meer over hoe dingen echt in zijn werk gaan en wanneer dingen klaar zijn om te oogsten.
Hoe verloopt het samenwerken met je lokale collega’s? Zijn er dingen die goed gaan of die uitdagend zijn?
Ik ben ontzettend blij met mijn collega’s en het team hier. Er heerst een goede sfeer en iedereen komt blij naar zijn werk. Sommige dingen zijn uitdagender, zoals de taalbarrière, vooral in het begin. Het is altijd lastig als je een taal niet spreekt en je in je eentje bent. Soms is dat een ding, maar het zorgt niet voor problemen.
Er wordt soms nog getwijfeld over het op deze manier boeren: dingen door elkaar planten en alles zonder gif en chemische meststoffen. Dat is begrijpelijk en herkenbaar. Die uitdaging is wereldwijd aanwezig, en ik denk dat het ook meer mijn uitdaging is die ik wil aangaan.
Het werken in de hitte vraagt ook om oplettendheid; tempo aanpassen en soms even afkoelen zijn belangrijk.
Zijn er planten of bomen waar je nu al een speciale voorkeur voor hebt? Waarom?
Jazeker. In principe vind ik natuurlijk heel veel bomen machtig om verschillende redenen. Zelf een keer bananen van een bananenboom oogsten is natuurlijk top. De vruchten van een jackfruit zijn zo gigantisch en absurd dat je er wel even verbaasd naar kijkt. De mangoboom geeft hele fijne schaduw, daar kun je heerlijk onder zitten. Even een guava plukken en opeten blijft leuk. Dit zijn een paar voorbeelden.
Wat was tot nu toe het mooiste of meest bijzondere moment dat je hebt meegemaakt?
Ach, zoveel pracht en praal, maar ik moet wat zeggen:
Met het team camperen in de Fun Village is fantastisch, dat wens ik iedereen toe. Helpen met koken en bereiden Uganda-style, en later lekker eten, wat drinken bij een kampvuur en wat dansjes. Om dan de volgende ochtend daar wakker te worden en te ontbijten met iedereen. Ja.
Reflectie en verwachtingen voor de rest van de stage
Wat heb je tot nu toe geleerd over duurzaamheid of voedselproductie?
Over voedselproductie veel dingen, zoals wanneer vruchten rijp zijn om te oogsten, maar ook veel kennis over het planten van gewassen. Daarnaast heb ik door de jaren geleerd dat duurzaamheid sowieso een moeilijke term is; je kunt het economisch, ecologisch of nog op andere manieren bekijken.
De duurzaamheid van Tjeko zit in veel dingen: hoe ze met elkaar omgaan, een familie die voor elkaar zorgt. Dat blijft en dat is echt duurzaam.
Daarnaast in wat ze (willen) bereiken: kinderen die veilig kunnen spelen en bewegen. De toekomst is altijd voor kinderen geweest, en er is niks duurzamers dan liefdevol en begripvol de volgende generatie laten zien hoe het leven op deze planeet kan en mag.
Merk je al verschillen tussen hoe landbouw hier werkt en in jouw thuisland?
Ja, die verschillen zijn immens. In principe zijn heel veel mensen hier in Uganda boer, of verbouwen ze wel iets in hun eigen tuin, langs de weg of waar dan ook. Het is iets vanzelfsprekends en vaak noodzakelijk. In Nederland is het juist maar een kleine groep met veel land en gespecialiseerde kennis en instrumenten. Ook gaat veel werk hier op mensenkracht, in Nederland op olie.
Er wordt hier uiteraard ook aan landbouw op grotere schaal gedaan, maar daar heb ik het verder niet over.
Hoe denk je dat jouw werk tot nu toe bijdraagt aan het ecosysteem of de lokale gemeenschap?
Toen ik hier aankwam, was de nursery (de plek waar we zaden ontkiemen en plantjes kweken) leeg. Inmiddels worden er steeds meer plannen gemaakt voor het kweken van bomen en struiken, en zijn de eerste stekken die we hebben gemaakt alweer geplant in de Fun Village.
Ik hoop en denk dat ik op die manier heb bijgedragen dat er veel mogelijk is, of daar in ieder geval opnieuw een impuls aan heb gegeven.
Wat neem je persoonlijk mee uit deze tijd van je stage?
Voornamelijk dat ik blij ben met nieuwe ervaringen. Het leven leert me hier veel, en met mensen praten over hun ervaringen nog meer.
Zou je anderen aanraden om ook hier stage te lopen? Waarom wel of niet?
Jazeker. Iedereen die, net als ik, graag de handen uit de mouwen steekt en wil leren en werken in een agroforestry-systeem, raad ik dit zeker aan. Tjeko is een prachtige leeromgeving, met een crew die je met open armen ontvangt en waar je tegelijkertijd echt in de Ugandese wereld duikt.
Ben jij opzoek naar een passende stage of benieuwd naar de mogelijkheden bij Tjeko? Kijk dan op onze webpagina voor meer: Ervaar het in Uganda! – Stichting TJEKO